مراحل آماده سازی یک کتاب برای چاپ به طور خلاصه صورت زیر است:

۱) تألیف، ترجمه یا گردآوری توسط نویسنده

۲) تایپ ویراستاری و صفحه آرایی (شما پس از اتمام کار و تدوین منطقی مطالب تان باید مقدمه ای مناسب برای اثر خود بنویسید و فهرست (بدون شماره گذاری) تهیه کنید و پس از ویراستاری نسخه نهایی را برای صفحه آرایی آماده کنید. پس از صفحه آرایی، کتاب برای طی مراحل قانونی اخذ مجوز چاپ آماده است.)

۳) مراحل أخذ مجوز شامل شابک، فیپا، مجوز چاپ از وزارت ارشاد (که خود نیز شامل دو حالت می شود اول طی تمامی مراحل توسط نویسنده که به ناشر مؤلف معروف است و دوم طی تمامی موارد توسط ناشر)

۴) چاپ کتاب (لیتوگرافی. چاپ صفحات داخلی/ چاپ جلد/ سلفون جلد/ صحافی)

مراحل مختلف چاپ کتاب

۱) آماده سازی اولیه: کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده ، تایپ ، ویراستاری و صفحه آرایی می گردد. مسلماً برای تبدیل پایان نامه به کتاب، شما فایل WORD آن را خواهید داشت و نیازی به تایپ مجدد نیست.

۲) اخذ شابک :متن ویرایش شده ی کتاب شما برای گرفتن شابَک راهی خانه کتاب می شود. اولین قدم، دریافت شابک از اداره شابک است. (شابک :ISBN ، یک کد سیزده رقمی بین المللی است که دربر گیرنده کلیه مشخصات کتاب خواهد بود و این کد را ناشران به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند) بطور معمول ناشران، شابک را به صورت گروهی ازاداره شابک دریافت می کنند. به این ترتیب برای هر کتاب رسیده، یکی از شماره های شابک دریافتی را اختصاص می دهند و پس از تکمیل فرم شابک (جدولی که برابر هر شماره شابک نام کتاب چاپ شده قرار گرفته است) را به انضمام کتاب های چاپ شده به شابک ارائه می نمایند. اما برخی از ناشران که مجوز نشر ندارند، به صورت موردی از اداره شابک، شماره شابک را دریافت و در کتاب درج می نمایند. این ناشران نیز بعد از چاپ کتاب، باید ۵ نمونه از کتاب را به اداره شابک تحویل دهند.

۳) اخذ فیپا (فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی) :کتاب به کتابخانه ملی برای ثبت در آن و گرفتن فیپا فرستاده می شود. بعد از درج شماره شابک در شناسنامه کتاب، پرینت کتاب (صفحه ارایی شده) به همراه سی دی و فرم تکمیل شده درخواست فهرست نویسی به کتابخانه ملی تحویل داده می شود. به طور متوسط، فیپا یک هفته تا ۱۰ روز بعد از ارائه به متقاضی تحویل داده می شود. متقاضی باید همه اطلاعات فیپای دریافتی را در صفحات اولیه کتاب (جایی که برای شناسنامه در نظر گرفته شده است) درج کند. پس از دریافت فیپا ، که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده، کتاب به وزارت ارشاد برای بررسی محتوای کتاب و دریافت مجوز چاپ فرستاده می شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود.

۴) اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: سی دی کتاب، نسخه پرینت کتاب (که اطلاعات فیپا در آن قید شده) به همراه پرینت جلد (رنگی) برای گرفتن مجوز به اداره کتاب وزارت ارشاد تحویل داده می شود. بسته به موضوع کتاب، پس از یک هفته تا ۴ ماه بعد از تحویل، مجوز کتاب دراختیار متقاضی قرار می گیرد. گاهی اوقات مواردی در کتاب جهت اصلاح به اطلاع متقاضی می رسد و پس از درج یا حذف تغییرات مجوز کتاب صادر می شود.

۵) چاپ و صحافی: بعد از اتمام مراحل اداری کتاب آماده چاپ است. ناشر پس از گرفتن مجوز، به چاپ کتاب اقدام می کند. بعد از دریافت مجوز، ناشر حق هیچ گونه دخل و تصرفی در محتویات کتاب ندارد. تیراژ و صفحات و سایر موارد آمده در شناسنامه باید با دقت مورد نظر قرار گیرد. گاهی اطلاعاتی از فیپا یا شناسنامه در چاپ حذف می شوند که بعد از مطابقت ارشاد، ناشر موظف است اطلاعات حذف شده را در کتاب درج نماید. برای این مرحله بعد از بستن فرم چاپ ابتدا یک اوزالید (نمونه پیش از چاپ) تهیه شده و در لیتوگرافی زینک آن تهیه می گردد و صفحات داخلی و جلد کتاب جداگانه چاپ شده و راهی مرحله صحافی در کارگاه صحافی می گردد. تمام این مراحل ممکن است بین ۱ ماه تا ۳ ماه طول بکشد.

۶) تحویل و کسب اعلام وصول از وزارت ارشاد پس از چاپ کتاب: ناشر ۱۰ نسخه از کتاب چاپ شده را جهت دریافت اعلام وصول به ارشاد تحویل می دهد. با دریافت اعلام وصول، پروسه اداری چاپ یک کتاب پایان می پذیرد.

۷) تجدید چاپ: اگر ناشر بخواهد کتابی را تجدید چاپ کند، در صورتی که در کتاب تغییراتی اعمال نشده باشد، مجوز چاپ بدون سیر مراحل فوق و تنها با گرفتن مجوزارشاد ( که سریعاً به متقاضی تحویل می شود) انجام می شود. اما اگر ناشر قصد اعمال تغییرات محتوایی در متن کتاب داشته باشد، باید همه مراحل بالا را پشت سر بگذارد.

روش های مختلف برای صحافی کتاب

بعد از مرحله چاپ مرحله صحافی می باشد که معمولاً کتابها به دو روش جلد سخت و جلدهای شومیز صحافی می شوند. تفاوت این دو روش بدون در نظر گرفتن هزینه آن در کیفیت و ماندگاری کتاب و همچنین ظاهر زیبای آن می باشد. در صحافی جلد سخت، فرمهای چاپ شده ابتدا به هم دوخته و سپس به جلد به وسیله ی چسب متصل می شوند ولی در صحافی جلد شومیز فرمهای چاپ شده فقط با چسب به جلد و به یکدیگر متصلند